Dubh-Fhacail
Seann Eòlas Eile
Tòimhseachain A

Tòimhseachain B
Tòimhseachain C
Tòimhseachain D
Tòimhseachain E
Tòimhseachain F
Tòimhseachain G
Tòimhseachain I
Tòimhseachain L
Tòimhseachain M
Tòimhseachain N
Tòimhseachain O
Tòimhseachain P
Tòimhseachain R
Tòimhseachain S
Tòimhseachain T
Tòimhseachain U

Dubh-Fhacail

 

Cha do dhìrich Fionn bruthach a-riamh,
Agus cha do dh’fhàg e bruthach gun dìreadh.

> Ghabh e a h-uile bruthach air a tarsainn.

Chaidh fear do ghobhainn gus a each a chruibheadh is thuirt e ris a' ghobhainn:

Thoir dhen each na cruibhean a tha air,
Cruibh e leis na cruibhean a tha air,
Ach na cuir air na cruibhean a tha air.

> Thug e na ceann chruibhean dhen each agus rinn e òrd dhiubh agus chuir e na cruibhean ùra air leis an òrd an uair sin.

Chunnaic gille caileag bhrèagha ’na suidhe aig uinneig uair agus chuir e cheist oirre an déid i leis air chuairt.  Dh’fhreagair a’ chaileag mar seo:

An uair a thogas mi an lìon,
A leagas mi a’ ghlainne,
Is a chuireas mi am marbh a thiodhlaiceadh a’ bheò.

Chaill an gille a dhòchas leis an fhreagairt sin agus chaidh e air bòrd bàta is sheòl e thairis.  Thill e an ceann cóig bliadhna agus chuala e gun robh i pòsda aig fear eile ach nach robh i toilichte leis idir.  Chaidh e a faicinn agus thug i fuasgladh a facail mu dheireadh:

Cho luath is a thogainn an t-anart dhen bhùird,
A dhùininn an uinneag,
Is a smàlainn an teine ...
agus cha do chùm sin fada mise
ach bha thus cho mi-fhoighdineach.

Cladh Cill-Dà-Bhi,
Thiodhlaic mi mo naoinear ann mar thrì,
A-nochd is dubhach Doirbhean,
An déidh na cloinne caoimhe.

> Chaidh dithist a chur san aon aoigh aig dà àm.

Deoch slàinte an ainmig nach dig,
A-nis, ged is minig a thàinig,
Is truagh nach dig an t-ainmig nach dig,
Leth cho tric ris a’ mhinig a thàinig.

> Thréig am fear a bha i ’ga shireadh i agus cha dug i a spéis dhan fhear a tha ’ga sireadh an-dràsda.

Thiodhlaic mi mo naoi nigheannan mar sheachdnar,
An Cille-mo-Neachdain ann an Ì.

> Chaidh dithist a chur san aon aoigh aig dà àm.

Thuirt bana-mhaighstir ri searbhanta a bha a’ gearan gun robh e air a tholladh leis an acras is iad-san a-muigh a’ buain na mòine:

Theirig dhachaidh agus ith do shàth,
Na ith an t-aran a tha briste,
Is na bris an t-aran a tha slàn.

> Rinn an searbhanta mar a dh’iarradh air is rinn e toll am meadhan gach bonnaige.